Nghĩa vụ và sự cần thiết

아/어야 해요 là mẫu chính trong tiếng Hàn để nói “phải” hoặc “cần phải”. Nó dùng khi một hành động là cần thiết vì quy định, lịch trình, trách nhiệm, tình trạng sức khỏe hoặc hoàn cảnh cá nhân.

Cấu trúc là Thân động từ + 아/어야 해요. Nếu động từ đi với 아, dùng 아야 해요; nếu đi với 어, dùng 어야 해요; còn với động từ 하다, dùng 해야 해요.

Ví dụ, 가다 thành 가야 해요, nghĩa là “phải đi”. 먹다 thành 먹어야 해요, nghĩa là “phải ăn”. 공부하다 thành 공부해야 해요, nghĩa là “phải học”.

Mẫu này cực kỳ phổ biến trong tiếng Hàn thực tế. Bạn có thể dùng cho nghĩa vụ hằng ngày: 일해야 해요 — “Tôi phải làm việc”, 병원에 가야 해요 — “Tôi phải đi bệnh viện”, và 약을 먹어야 해요 — “Tôi phải uống thuốc.”

Rất nhiều động từ tiếng Hàn hữu dụng kết thúc bằng 하다: 공부하다 học, 일하다 làm việc, 운동하다 tập thể dục, 전화하다 gọi điện, 청소하다 dọn dẹp, và 준비하다 chuẩn bị.

Với nhóm động từ này, dạng nghĩa vụ rất đều: 하다 thành 해야 해요. Vì vậy 공부하다 thành 공부해야 해요, 운동하다 thành 운동해야 해요, và 준비하다 thành 준비해야 해요.

Đây là một trong những mẫu nghĩa vụ dễ dùng nhất vì bạn không cần suy nghĩ nhiều về hòa hợp nguyên âm. Khi biết phần danh từ, chỉ cần thêm 해야 해요.

Trong đời sống hằng ngày, mẫu này xuất hiện khắp nơi. Học sinh nói 공부해야 해요, người đi làm nói 일해야 해요, bố mẹ nói 청소해야 해요, và bệnh nhân có thể nói 운동해야 해요 nếu bác sĩ bảo phải tập thể dục.

아/어야 돼요 cũng có nghĩa là “phải” hoặc “cần phải”. Trong tiếng Hàn hằng ngày, cả 아/어야 해요 và 아/어야 돼요 đều rất thông dụng. Nghĩa của chúng rất gần nhau.

해야 해요 có thể mang cảm giác hơi thiên về “tôi phải làm / việc đó là bắt buộc”. 해야 돼요 có thể mang cảm giác hơi thiên về “việc đó cần phải xảy ra / phải được làm”. Nhưng ở mức sơ cấp, bạn có thể coi chúng gần như giống nhau.

Ví dụ, 가야 해요 và 가야 돼요 đều nghĩa là “Tôi phải đi.” 먹어야 해요 và 먹어야 돼요 đều nghĩa là “Tôi phải ăn.”

Bạn sẽ nghe 돼요 rất nhiều trong hội thoại thật. Đây chính là 돼요 bạn đã học trong mẫu xin phép như 가도 돼요?, nhưng ở đây nó đứng sau 아/어야 để diễn tả sự cần thiết.

Để nói một việc không cần thiết, tiếng Hàn thường dùng 안 해도 돼요, nghĩa là “không cần làm cũng được” hoặc “dù không làm cũng ổn”.

Ý chung là 안 + Động từ아/어도 돼요: dù không làm việc đó thì cũng được. Với động từ 하다, dạng tự nhiên thường là đặt 안 해도 돼요 sau phần danh từ: 공부 안 해도 돼요, 운동 안 해도 돼요, 걱정 안 해도 돼요.

Mẫu này khác với 하면 안 돼요. 하면 안 돼요 nghĩa là “không được làm”. 안 해도 돼요 nghĩa là “không cần làm”. Một bên là cấm đoán; một bên là không cần thiết.

Sự khác biệt này rất quan trọng. 먹으면 안 돼요 nghĩa là “Không được ăn.” 안 먹어도 돼요 nghĩa là “Không cần ăn cũng được.”

Để hỏi một việc có cần thiết hay không, dùng chính mẫu nghĩa vụ với ngữ điệu câu hỏi: 해야 해요?, 가야 해요?, 먹어야 해요?.

Ví dụ, 지금 가야 해요? nghĩa là “Bây giờ tôi phải đi à?” 이걸 해야 해요? nghĩa là “Tôi phải làm cái này à?” 약을 먹어야 해요? nghĩa là “Tôi phải uống thuốc à?”

Câu trả lời hữu ích là 네, 해야 해요, nghĩa là “Vâng, phải làm.” Câu phủ định là 아니요, 안 해도 돼요, nghĩa là “Không, không cần làm cũng được.”

Cặp mẫu này rất thực dụng ở trường học, bệnh viện, nơi làm việc và cơ quan hành chính. Nó giúp bạn hỏi rõ một việc có bắt buộc không, và người kia có thể trả lời việc đó là cần thiết hay tùy chọn.