Chưa hoàn thành kiểm tra vận dụng

GS3.05CEFR B1Thì, thể và tham chiếu thời gian

Các cấu trúc tương lai

Tiếng Anh dùng nhiều cấu trúc biểu đạt tương lai, được chọn theo dự đoán, ý định, sắp xếp, lịch trình và sự hoàn tất.

01 · Nền tảng khái niệm

Hiểu thuật ngữ trước khi áp dụng quy tắc

Mỗi thuật ngữ dưới đây gọi tên một đối tượng ngữ pháp khác nhau. Hãy đối chiếu chức năng và ví dụ thay vì chỉ ghi nhớ bản dịch tiếng Việt.

T01

prediction/prɪˈdɪkʃən/

dự đoán

Nhận định về điều người nói tin sẽ xảy ra.

Sea level will continue to rise.

Mực nước biển sẽ tiếp tục dâng.

T02

intention/ɪnˈtenʃən/

ý định

Kế hoạch hoặc quyết định của chủ thể, thường biểu đạt bằng be going to.

We are going to recalibrate the sensor.

Chúng tôi dự định hiệu chỉnh lại cảm biến.

T03

future perfect/ˈfjuːtʃə ˈpɜːfekt/

tương lai hoàn thành

Cấu trúc will have + quá khứ phân từ trình bày sự hoàn tất trước một mốc tương lai.

By Friday, the team will have processed the data.

Đến thứ Sáu, nhóm sẽ xử lý xong dữ liệu.

Phạm vi đầy đủ của bài

Không dừng lại ở một công thức

4 nhóm kiến thức

Will, be going to và hiện tại tiếp diễn chỉ tương lai

Hiện tại đơn trong lịch trình và mệnh đề thời gian tương lai

Tương lai tiếp diễn, hoàn thành và hoàn thành tiếp diễn

Dự đoán, ý định, sắp xếp, đề nghị và quyết định tức thời

Ranh giới quyết định: Tiếng Anh không có một thì tương lai duy nhất; chọn cấu trúc theo bằng chứng, kế hoạch và góc nhìn.

02 · Quy tắc chi phối

Tiếng Anh không diễn đạt mọi nghĩa tương lai bằng một dạng duy nhất. Will + V thường trình bày dự đoán trung tính, quyết định tức thời, lời hứa hoặc dự báo trang trọng. Be going to + V trình bày ý định đã có hoặc dự đoán dựa trên bằng chứng hiện tại. Hiện tại tiếp diễn trình bày sự kiện đã sắp xếp với người, thời gian hoặc địa điểm cụ thể, còn hiện tại đơn trình bày lịch trình tổ chức và mệnh đề thời gian sau when, before, after, until, as soon as. Tương lai tiếp diễn nhìn hoạt động đang diễn ra tại mốc sau; tương lai hoàn thành đánh giá sự hoàn tất trước mốc đó.

Công thức cấu trúc

will + V | am/is/are going to + V | am/is/are + V-ing (arrangement) | present simple (schedule/time clause) | will be + V-ing | will have + V3

GS3 · Time-reference laboratory

Tham chiếu tương lai như một hệ thống lựa chọn

Chọn giữa will, be going to, hiện tại tiếp diễn, hiện tại đơn, tương lai tiếp diễn, tương lai hoàn thành và các dạng liên quan theo bằng chứng, ý định, sự sắp xếp, lịch trình, góc nhìn và văn phong thay vì xem mọi nghĩa tương lai là có thể thay thế nhau.

Mô-đun tham chiếu4Ý nghĩa → hình thức → diễn ngôn

Mô hình khái niệm khoa học

Tiếng Anh biểu đạt tương lai bằng trợ động từ và cấu trúc chứ không có một hậu tố biến hình tương lai duy nhất.

Chỉ có nghĩa tương lai chưa đủ để chọn dạng. Người nói còn biểu thị nguồn dự đoán, quyết định có tồn tại trước lúc nói hay không, sự sắp xếp có liên quan người khác hay không, và sự kiện tương lai được nhìn từ mốc tương lai khác như thế nào.

E · R · S relation

Future reference: S < E; form choice also encodes prediction, intention, arrangement, schedule, completion or ongoing viewpoint

E = thời gian sự kiện · R = thời gian tham chiếu · S = thời điểm nói/viết

Module 01

Will, going to, sự sắp xếp và lịch trình

Bốn mẫu tương lai thường gặp phân chia chức năng: will thường biểu đạt dự đoán, sự sẵn lòng, đề nghị hoặc quyết định tức thời; going to biểu đạt ý định có trước hoặc dự đoán dựa trên bằng chứng; hiện tại tiếp diễn biểu đạt việc đã sắp xếp; hiện tại đơn biểu đạt lịch cố định của tổ chức.

Hệ công thứcwill + V | am/is/are going to + V | am/is/are + V-ing + future time | present simple + schedule

Dùng will cho dự đoán trung tính hoặc quyết định hình thành ngay lúc nói: I'll answer the email now.

Dùng going to cho ý định đã có trước hoặc dự đoán dựa trên bằng chứng hiện tại: The clouds are dark; it is going to rain.

Dùng hiện tại tiếp diễn cho sự sắp xếp có chi tiết thực tế như thời gian, địa điểm hoặc người tham gia: We are meeting the consultant at ten.

Dùng hiện tại đơn cho thời khóa biểu, chương trình và sự kiện tổ chức cố định: The workshop starts on Monday.

Ví dụ phân tích 1

I will send the revised figure now.

Tôi sẽ gửi hình đã sửa ngay bây giờ.

Quyết định được trình bày là tức thời, phản hồi trực tiếp cuộc hội thoại.

decision at S; action E after S

Ví dụ phân tích 2

We are presenting the results at the symposium next Friday.

Chúng tôi sẽ trình bày kết quả tại hội thảo vào thứ Sáu tuần tới theo lịch đã sắp xếp.

Hiện tại tiếp diễn trình bày sự sắp xếp cụ thể, không chỉ là ý định cá nhân.

arrangement exists at S; event E next Friday

Complete morphology

Dạng khẳng định, phủ định và nghi vấn

Tương lai với will

+ Khẳng định: S + will + V
− Phủ định: S + will not/won't + V
? Nghi vấn: Will + S + V?

•Will là modal nên động từ sau ở nguyên mẫu không to và không -s.
•Nghĩa gồm dự đoán, sẵn lòng, lời hứa, đề nghị và quyết định tức thời tùy ngữ cảnh.

Be going to

+ Khẳng định: S + am/is/are going to + V
− Phủ định: S + am/is/are not going to + V
? Nghi vấn: Am/Is/Are + S + going to + V?

•Be hòa hợp với chủ ngữ; động từ chính sau to ở nguyên mẫu.
•Dạng này thường báo hiệu ý định có trước hoặc bằng chứng hiện tại.

Tương lai tiếp diễn

+ Khẳng định: S + will be + V-ing
− Phủ định: S + will not be + V-ing
? Nghi vấn: Will + S + be + V-ing?

•Dùng cho hoạt động đang diễn ra tại mốc tương lai hoặc câu hỏi trung tính về kế hoạch dự kiến.
•Mốc tham chiếu tương lai cần được nêu rõ hoặc suy ra được từ ngữ cảnh; nếu không, tương lai đơn có thể rõ hơn.

Tương lai hoàn thành và hoàn thành tiếp diễn

+ Khẳng định: S + will have + V3 | S + will have been + V-ing
− Phủ định: S + will not have + V3 | S + will not have been + V-ing
? Nghi vấn: Will + S + have + V3? | Will + S + have been + V-ing?

•Dùng dạng đơn cho hoàn tất/kết quả và dạng tiếp diễn cho thời lượng/quá trình tích lũy tại mốc tương lai.
•Cụm by thường đánh dấu hạn hoặc mốc tương lai; bản thân nó không tự động bảo đảm cấu trúc này phù hợp.

Viewpoint contrasts

Cùng tình huống, khác lựa chọn ngữ pháp

Quyết định tức thời và ý định có trước

quyết định ngay lúc nói

The phone is ringing. I'll answer it.

Will trình bày phản ứng hình thành ngay lúc hiện tại.

ý định có trước

I am going to call the supplier after lunch.

Kế hoạch đã tồn tại trước khi câu được nói.

Quy tắc quyết định: Hỏi quyết định hình thành khi nào, không chỉ hỏi hành động xảy ra khi nào.

Dự đoán trung tính và bằng chứng hiện tại

dự đoán trung tính/có suy luận

Sea level will probably rise further this century.

Will trình bày dự đoán mà không làm nổi bật bằng chứng nhìn thấy ngay lúc nói.

dự đoán dựa trên bằng chứng

Look at those clouds; it is going to rain.

Going to liên kết dự đoán với bằng chứng hiện tại.

Quy tắc quyết định: Bằng chứng hiện tại thường ưu tiên going to; dự báo khái quát thường dùng will hoặc ngôn ngữ xác suất rõ.

Sắp xếp cá nhân và lịch cố định

sự sắp xếp

We are meeting the reviewers at 2 p.m.

Các bên đã phối hợp một kế hoạch cụ thể.

lịch tổ chức

The review session starts at 2 p.m.

Sự kiện thuộc chương trình hoặc thời khóa biểu cố định.

Quy tắc quyết định: Dùng hiện tại tiếp diễn cho cuộc hẹn đã sắp xếp; hiện tại đơn cho chính lịch trình.

Người nói và người viết thực tế thường chọn gì

Giao tiếp hằng ngày

Dạng rút gọn với will, going to cho ý định/bằng chứng và hiện tại tiếp diễn cho sự sắp xếp xuất hiện rất thường xuyên.

Các dạng này mã hóa hiệu quả cách kế hoạch và dự đoán hình thành trong tương tác.

Lập kế hoạch dự án và văn bản nghề nghiệp

Dùng will cho cam kết, hiện tại đơn/bị động cho lịch trình và ngôn ngữ hạn rõ với tương lai hoàn thành khi cần nhấn hoàn tất.

Dạng giúp làm rõ trách nhiệm, trạng thái lịch và mức hoàn tất dự kiến.

Dự báo học thuật và IELTS Writing Task 1

Dùng will, is expected to, is projected to, may hoặc could theo nguồn và mức chắc chắn; căn chỉnh thì với giai đoạn thực đo/dự báo.

Ngôn ngữ dự báo phải phân biệt trạng thái bằng chứng và mức tin cậy, không chỉ thời gian tương lai.

Bảng quyết định dạng tương lai

Ngữ cảnh có thể cho phép hơn một dạng nhưng cách hiểu sẽ thay đổi.

Ý nghĩa	Dạng thường dùng	Câu hỏi chẩn đoán
quyết định tức thời/đề nghị	will	Quyết định vừa hình thành lúc nói?
ý định có trước	be going to	Kế hoạch đã có từ trước?
sự sắp xếp	hiện tại tiếp diễn	Thời gian/người tham gia đã phối hợp?
lịch cố định	hiện tại đơn	Có thuộc thời khóa biểu?
hoạt động đang diễn ra ở tương lai	tương lai tiếp diễn	Mốc tương lai nằm trong hoạt động?
hoàn tất trước hạn	tương lai hoàn thành	Phải hoàn tất trước mốc tương lai sau?

Ngôn ngữ dự báo trang trọng

Các biểu thức khác nhau về nguồn quy chiếu và độ tin cậy; không phải đồng nghĩa hoàn toàn.

Dạng	Lập trường thường gặp	Ví dụ
will	dự đoán/cam kết trực tiếp	Demand will increase.
is expected to	kỳ vọng dựa trên bằng chứng/đồng thuận	Demand is expected to increase.
is projected to	dự báo mô hình/kịch bản	Sea level is projected to rise.
may/could	khả năng chứ không chắc chắn	Flood risk may increase.

Error laboratory

Các lỗi thì và thể có nguy cơ cao

The team is going to testing the sensor.

The team is going to test the sensor.

Be going to đi với động từ nguyên mẫu, không phải V-ing.

When the tide will fall, we will inspect the gate.

When the tide falls, we will inspect the gate.

Mệnh đề thời gian tương lai thông thường dùng dạng hiện tại; will nằm ở mệnh đề chính.

By Friday, they will have finish the analysis.

By Friday, they will have finished the analysis.

Tương lai hoàn thành cần will have + quá khứ phân từ.

We meeting the consultant tomorrow.

We are meeting the consultant tomorrow.

Sắp xếp bằng hiện tại tiếp diễn cần dạng hữu hạn của be.

Real-use and IELTS transfer

Áp dụng hệ thời gian trong một thông điệp hoàn chỉnh

Tạo dòng thời gian dự án sáu mục. Dùng một lịch hiện tại đơn, một sự sắp xếp hiện tại tiếp diễn, một ý định going to, một cam kết will, một hoạt động tương lai tiếp diễn và một hạn tương lai hoàn thành. Giải thích vì sao mỗi dạng phù hợp nghĩa.

✓Mỗi dạng biểu đạt chức năng lập kế hoạch hoặc góc nhìn khác nhau.
✓Mệnh đề thời gian/điều kiện dùng dạng hiện tại trừ khi có nghĩa sẵn lòng đặc biệt.
✓Động từ nguyên mẫu, phân từ và hòa hợp be chính xác.
✓Dự báo trang trọng thể hiện nguồn và độ chắc chắn phù hợp.

Global tense–aspect matrix

Mười hai dạng sư phạm được tổ chức theo thời gian và góc nhìn

Tiếng Anh chủ yếu biến đổi hình thái động từ trực tiếp cho hiện tại và quá khứ. “Mười hai thì” quen thuộc là một ma trận sư phạm hữu ích, kết hợp mốc thời gian với bốn góc nhìn thể; nghĩa tương lai được tạo bằng trợ động từ, dạng hiện tại và ngữ cảnh. Vì vậy, phải chọn cấu trúc theo ý nghĩa và diễn ngôn, không chỉ dựa vào một từ chỉ thời gian.

Ethời gian sự kiện

Rthời gian tham chiếu

Sthời điểm nói/viết

presentgóc nhìn đơn/toàn thể

Present simple

R = S; situation viewed as a state, whole or repeated pattern

sự thật, trạng thái ổn định, thói quen, hướng dẫn, lời bình và lịch cố định

Dùng thực tế: Rất thường gặp trong giao tiếp; cốt lõi trong định nghĩa, phương pháp và mô tả hình/bảng.

+ Khẳng định: S + V(s/es)
− Phủ định: S + do/does not + V
? Nghi vấn: Do/Does + S + V?

The station records tides every ten minutes.

presentnhìn từ bên trong sự việc đang diễn tiến

Present progressive

E overlaps R = S; speaker views the event from inside

hoạt động quanh hiện tại, tình huống tạm thời, thay đổi đang phát triển và lịch hẹn đã sắp xếp

Dùng thực tế: Rất phổ biến trong hội thoại; dùng có chọn lọc trong báo cáo khi cần nhấn mạnh thay đổi đang diễn ra.

+ Khẳng định: S + am/is/are + V-ing
− Phủ định: S + am/is/are not + V-ing
? Nghi vấn: Am/Is/Are + S + V-ing?

The shoreline is retreating rapidly this decade.

presentsự việc trước đó gắn với mốc tham chiếu

Present perfect

E precedes R = S; result, experience or open period remains relevant

sự kiện quá khứ có kết quả hiện tại, trải nghiệm, thay đổi đến nay và khoảng thời gian chưa kết thúc

Dùng thực tế: Phổ biến trong hội thoại về tin mới/trải nghiệm; thường dùng trong mở bài và tổng quan nghiên cứu.

+ Khẳng định: S + have/has + V3
− Phủ định: S + have/has not + V3
? Nghi vấn: Have/Has + S + V3?

Researchers have identified three dominant processes.

presentquá trình/thời lượng bắt đầu trước mốc

Present perfect progressive

E starts before R = S and extends to/near R; duration or process is foregrounded

hoạt động còn tiếp diễn hoặc vừa dừng, nhấn thời lượng, sự lặp lại hoặc hệ quả nhìn thấy

Dùng thực tế: Tự nhiên trong hội thoại; hữu ích khi báo cáo quá trình nhưng ít phù hợp với nghĩa trạng thái.

+ Khẳng định: S + have/has been + V-ing
− Phủ định: S + have/has not been + V-ing
? Nghi vấn: Have/Has + S + been + V-ing?

The team has been monitoring salinity since March.

pastgóc nhìn đơn/toàn thể

Past simple

E = R < S; event is located in a finished past frame and viewed as a whole

sự kiện hoàn tất, trạng thái quá khứ, chuỗi sự kiện kể chuyện và giai đoạn dữ liệu đã kết thúc

Dùng thực tế: Thì mặc định để kể lại trong hội thoại và báo cáo phương pháp/kết quả đã hoàn tất.

+ Khẳng định: S + V2/V-ed
− Phủ định: S + did not + V
? Nghi vấn: Did + S + V?

The sensor failed during the storm.

pastnhìn từ bên trong sự việc đang diễn tiến

Past progressive

E contains R < S; event is viewed from inside at a past reference point

hoạt động nền, sự việc đang diễn ra tại mốc quá khứ, các quá trình song song và tình huống quá khứ tạm thời

Dùng thực tế: Thường gặp trong kể chuyện; hữu ích trong báo cáo sự cố để mô tả điều kiện nền.

+ Khẳng định: S + was/were + V-ing
− Phủ định: S + was/were not + V-ing
? Nghi vấn: Was/Were + S + V-ing?

The team was collecting samples when the pump stopped.

pastsự việc trước đó gắn với mốc tham chiếu

Past perfect

E < R < S; one event is explicitly anterior to a past reference point

sự kiện quá khứ trước đó, nguyên nhân đã hoàn tất trước kết quả quá khứ và hồi tưởng trong tường thuật

Dùng thực tế: Dùng khi trình tự có thể mơ hồ; thường gặp trong tường thuật sự cố và nghiên cứu trang trọng.

+ Khẳng định: S + had + V3
− Phủ định: S + had not + V3
? Nghi vấn: Had + S + V3?

The battery had failed before the warning appeared.

pastquá trình/thời lượng bắt đầu trước mốc

Past perfect progressive

E extends toward R < S; earlier duration/process explains a past state or result

thời lượng hoặc hoạt động lặp kéo dài đến mốc quá khứ, thường giải thích hệ quả quá khứ

Dùng thực tế: Ít thường hơn quá khứ đơn nhưng chính xác trong kể chuyện và giải thích nguyên nhân kỹ thuật.

+ Khẳng định: S + had been + V-ing
− Phủ định: S + had not been + V-ing
? Nghi vấn: Had + S + been + V-ing?

The pump had been vibrating for hours before it failed.

futuregóc nhìn đơn/toàn thể

Future with will

R > S; future reference is expressed through modal will rather than a dedicated tense ending

dự đoán trung tính, quyết định tức thời, lời hứa, đề nghị và dự báo trang trọng

Dùng thực tế: Rất thường trong lời nói khi quyết định; phổ biến trong dự báo học thuật khi đi cùng ngôn ngữ xác suất phù hợp.

+ Khẳng định: S + will + V
− Phủ định: S + will not + V
? Nghi vấn: Will + S + V?

The revised barrier will reduce overtopping risk.

futurenhìn từ bên trong sự việc đang diễn tiến

Future progressive

E contains future R; event is expected to be in progress at that point

hoạt động đang diễn ra tại mốc tương lai, quy trình dự kiến và câu hỏi lịch sự về kế hoạch

Dùng thực tế: Hữu ích trong họp kế hoạch và văn bản vận hành; thường tạo sắc thái ít áp đặt hơn trong câu hỏi.

+ Khẳng định: S + will be + V-ing
− Phủ định: S + will not be + V-ing
? Nghi vấn: Will + S + be + V-ing?

We will be surveying the inlet at 09:00 tomorrow.

futuresự việc trước đó gắn với mốc tham chiếu

Future perfect

E precedes future R; completion is evaluated from that later point

công việc dự kiến hoàn tất trước hạn hoặc mốc tham chiếu tương lai

Dùng thực tế: Đặc biệt hữu ích trong kế hoạch dự án, mốc tiến độ, dự báo và báo cáo tiến triển trang trọng.

+ Khẳng định: S + will have + V3
− Phủ định: S + will not have + V3
? Nghi vấn: Will + S + have + V3?

By Friday, the team will have completed the calibration.

futurequá trình/thời lượng bắt đầu trước mốc

Future perfect progressive

E extends to future R; duration is measured from that future viewpoint

thời lượng của hoạt động kéo dài đến một mốc tham chiếu tương lai

Dùng thực tế: Tương đối hiếm trong hội thoại thường ngày; chính xác khi nêu thời lượng trong kế hoạch, nhân lực và báo cáo dài hạn.

+ Khẳng định: S + will have been + V-ing
− Phủ định: S + will not have been + V-ing
? Nghi vấn: Will + S + have been + V-ing?

By July, they will have been monitoring the site for two years.

03 · Ví dụ có phân tích

Quan sát đồng thời hình thức, chức năng và nghĩa

EX01

I will answer the email now.

Tôi sẽ trả lời email ngay bây giờ.

EX02

The dark clouds indicate that it is going to rain.

Mây đen cho thấy trời sắp mưa.

EX03

The team is meeting the harbour authority at 10:00 tomorrow.

Nhóm sẽ gặp cơ quan cảng lúc 10 giờ ngày mai theo lịch đã sắp xếp.

EX04

By Friday, the laboratory will have completed all twelve analyses.

Đến thứ Sáu, phòng thí nghiệm sẽ hoàn tất cả mười hai phân tích.

04 · Đối chiếu lỗi có nguy cơ cao

Giải thích vì sao một dạng sai, không chỉ chọn đáp án đúng

Không phù hợp

When the field team will arrive, we will begin the survey.

Dạng đã sửa

When the field team arrives, we will begin the survey.

Mệnh đề chính mang nghĩa tương lai, nhưng mệnh đề thời gian tương lai chuẩn dùng dạng hiện tại sau when. Không lặp will máy móc ở cả hai mệnh đề.

05 · Bài kiểm tra vận dụng

Vận dụng quy tắc trước khi hoàn thành bài học

Tiến độ0/4 + 0/1

Q01

Câu nào phù hợp với hệ ngữ pháp đang học?

Q02

Mô tả nào xác định đúng “prediction” (dự đoán)?

Q03

Ví dụ nào là một mẫu đã được kiểm tra của bài học này?

Q04

Công thức cấu trúc nào thuộc bài học này?

Q05 · Bài tập tự tạo câuBiểu đạt cùng một sự kiện tương lai dưới dạng dự đoán, kế hoạch có trước và lịch sắp xếp cố định.Chọn nghĩa trước; không coi will là dạng tương lai duy nhất.

Hoàn thành bốn câu kiểm tra, sau đó gửi câu tự tạo để nhận phản hồi về cấu trúc mục tiêu.

06 · IELTS Academic

Chuyển ngữ pháp sang nhiệm vụ giao tiếp thực tế

Trong Speaking, will tự nhiên cho quyết định tức thời và ý kiến, going to cho ý định cá nhân, còn hiện tại tiếp diễn cho lịch hẹn cụ thể. Trong Academic Writing, dùng will thận trọng cho dự báo và kết hợp với bằng chứng/mức xác suất; dùng tương lai hoàn thành cho mốc tiến độ hoặc kết quả dự kiến trước một năm hay hạn chót đã nêu.

Lập bản đồ nghĩa tương lai trước khi chọn cấu trúc.

Phân biệt dự đoán có bằng chứng với dự đoán trung tính.

Tách lịch hẹn cá nhân khỏi lịch trình chính thức.

Chỉ dùng tương lai tiếp diễn và hoàn thành khi thực sự có mốc tham chiếu tương lai.